Ijzerlaan

Archeologen stoten op delen van een draaibrug over de Kempische vaart

Archeologen van de stad Antwerpen hebben de afgelopen twee weken hun onderzoek uit 2014 naar overblijfselen van de oude Kempische Vaart onder de IJzerlaan verdergezet. Tijdens de opgravingen hebben de restanten van de historische draaibrug ter hoogte van het kruispunt met de Bredastraat en de kades van de gedempte vaart hun geheimen verder prijs gegeven. Het brugdek zelf was verwijderd voor de vaart gedempt werd in 1935. Onder de IJzerlaan bleek op minder dan 80 cm diepte het draaiplatform van deze brug nog goed bewaard te zijn.

 

Wat is er gevonden?

De bijkomende opgravingen hebben nu het volledige draaiplatform van deze brug over de vaart blootgelegd. Dit platform, van 12 op 24 meter, was verhard met platte kasseien (platines). Het bevatte nog de metalen geleiders en het mechanisme, waarop de brug met houten brugdek draaide rond een spil uit blauwe hardsteen. Vermoedelijk bestond de brug uit metaal en draaide deze door middel van een hydraulisch drijfwerk, zoals zichtbaar op bouwtekeningen van andere draaibruggen in Antwerpen. De technische aspecten van de werking van de brug worden nog verder onderzocht door de archeologen, de resultaten worden de komende maanden verwacht.

Op het blootgelegde platform werden archeologische vondsten aangetroffen, waaronder jetons en muntjes van 50 centiemen tot 25 cent uit het begin van de 20ste eeuw en verschillende rijwielbelastingplaatjes uit de jaren ’20 en ‘30.

Klik hier om de beelden van de vondsten te bekijken > 


Verder onderzoek

Na het onderzoek werden de resten van het draaiplatform van de brug verwijderd om plaats te maken voor de nutsvoorzieningen binnen het nieuwe ontwerp. De metalen elementen van het draaimechanisme en de boorden en trappen van het platform uit natuursteen werden ontmanteld en gestockeerd. Er wordt nu onderzocht op welke manier deze elementen een plaats kunnen krijgen in het nieuwe straatbeeld van de IJzerlaan.  

 

Historiek van de Kempische vaart

De Kempische vaart volgde het traject van de huidige IJzerlaan. Aanvankelijk kwam het kanaal uit op het Kattendijkdok, maar bij het graven van het Asiadok (1873) werd de vaart door middel van een sluis op het nieuwe dok aangesloten. Zo verbond de vaart uiteindelijk het Noordschippersdok (1879-1957) met het Asiadok.  Bij de bouw van het Albertkanaal in 1930 werd het traject van binnenscheepvaart verlegd en in 1935 werd de Kempische vaart gedempt.

De Kempische vaart nam vrijwel de volledige breedte in van de huidige IJzerlaan. Het westelijk deel tot aan de sluis aan het Asiadok was meer dan 30 meter breed en ter hoogte van de draaibrug aan de kruising met de Bredastraat versmalde de vaart tot ca. 20 meter, terwijl de te overspannen doorgang ca 7,50m bedroeg. Deze breedte was net voldoende om een ‘Kempenaar’ door te laten. Dit was een typisch vrachtschip voor binnenscheepvaart op ondiepe kanalen.

Over de Kempische vaart lagen verschillende draaibruggen, die ook nog zichtbaar zijn op oude foto’s en plannen. Bij de werken aan de sluis aan het Asiadok kon eerder ook al het draaiplatform van een van deze bruggen archeologisch geregistreerd worden. In de bouwgeschiedenis van de Kempische vaart werd de brug aan de Bredastraat als eerste aangelegd.